De Vlaamse overheid heeft een actieplan voorgesteld om loopbanen in wiskunde, exacte wetenschappen en techniek te stimuleren. Dat plan moet iets doen aan het grote tekort aan technische profielen.
In de vorige weken verschenen in de pers alarmerende berichten over de grote mismatch tussen vraag naar en aanbod van bepaalde beroepen voor industriële sectoren. Zo ontving de VDAB in 2011, 30% meer vacatures voor ingenieurs dan in 2010, maar er zijn zeker niet genoeg afgestudeerden om te voldoen aan deze vaag. Het wordt dus tijd dat de overheid alle versnipperde initiatieven voor meer instroom in deze richtingen onder de loep neemt.
Door de mismatch tussen de gevraagde vacatures en het aantal beschikbare kandidaten – vooral jongeren die afstuderen in in deze richten het secundair als het hoger onderwijs - dreigt deze schaarste de economische groei te verzwakken.
De laatste cijfers uit het hoger onderwijs zijn wel hoopgevend: er zijn iets meer jongeren die voor opleidingen kiezen binnen het domein wetenschappen en technologie. Voor Vlaanderen is er tussen 2000 en 2009 zelfs een stijging van 35,3%.
De knelpuntberoepen van de VDAB situeren zich echter op het middengeschoold niveau. Het is dus een horizontale problematiek: het gaat er niet om hoger te klimmen op de onderwijsladder, maar vooral om het afleveren van afgestudeerden die voldoen aan de vraag op de arbeidsmarkt.
Sinds enkele decennia proberen verschillende instanties (overheden, sectoren, bedrijven etc.) deze trend om te buigen, door het imago van dergelijke beroepen aantrekkelijker te maken. De resultaten zijn helaas zelden zichtbaar.
Op vraag van het Vlaams Parlement hebben de ministers belast met de beleidsdomeinen Onderwijs (Pascal Smet), Werk en Sociale Economie (Philippe Muyters), Economie (Kris Peeters), en Wetenschap en Innovatie (Ingrid Lieten) een actieplan ontwikkeld voor het verhogen van de uitstroom aan afgestudeerden in de exact-wetenschappelijke en technische richtingen.
In het actieplan spreekt men van studierichtingen die vallen onder de internationale term 'STEM' (Science, Technology, Engineering and Mathematics).
De grote nieuwigheid in het actieplan is dat de overheid één instantie de coördinerende rol geeft om de acties op te volgen, met name Technopolis in Mechelen. Er moet een platform opgericht worden dat de acties verder uitwerkt en concretiseert. Tegen 1 september 2012 moet het STEM-platform er zijn. De overheid heeft nog niet bepaald wie er mag deelnemen.
Men heeft gekozen om de acties onder te brengen in acht beleidsthema’s, die meer aan elkaar moeten gekoppeld worden. Het gaat om:
1. aanbieden van aantrekkelijk STEM –onderwijs
2. versterken van leraren, opleiders en begeleiders
3. verbeteren van het proces van studie- en loopbaankeuze
4. meer meisjes in STEM -richtingen en -beroepen
5. inzetten op excellentie
6. aanpassen van het opleidingenaanbod
7. aanmoedigen van sectoren, bedrijven en kennisinstellingen
8. verhogen van de maatschappelijke waardering van technische beroepen.
In alle beleidsdomeinen worden acties voorgesteld die voortbouwen op reeds bestaande initiatieven. Dit is een goede kans om projecten structureel te verankeren, maar betekent ook een beperking om out of the box te denken. De krijtlijnen zijn immers getekend door acties uit het verleden. Zo stelt Voka vast dat er in het luik rond meer aanmoediging van sectoren en bedrijven alleen wordt ingezet op bestaande structuren en projecten.
Voor een betere imago-building van de STEM-richtingen en -beroepen is het hoopgevend dat de overheid via het Nieuw Industrieel Beleid ook aan werkgevers een opportuniteit biedt om via een werkgroep Industrieel Talent acties op te zetten.
Voor dit actieplan worden geen extra middelen voorzien, maar het is evenmin duidelijk welke reeds gereserveerde middelen hiervoor beschikbaar zijn.
Het actieplan zit vol goede intenties die ook aan de noden van bedrijven tegemoet kunnen komen. Vooral een goede coördinatie door een platform kan een meerwaarde bieden in het bos van onoverzichtelijke initiatieven die deze problematiek willen verhelpen.
Toch is het vooral gebouwd op zaken uit het verleden en komt het over als een samenraapsel van reeds bestaande initiatieven. Het blijft dus uitkijken of dit actieplan geen document van dure woorden blijft, dan wel of er effectief daden volgen waarin het bedrijfsleven ook een rol kan spelen.
Auteur : Hakima El Meziane, adviseur onderwijs en diversiteit
Bron : talent@voka 36 - februari 2012