Nieuws

Vokawijzer zet mogelijkheden en beperkingen op een rij

 “Eenzijdige ingrepen zijn uit den boze. Als je aan de arbeidsovereenkomst wilt sleutelen, kan dat alleen met wederzijdse toestemming”, zegt Meester Willy van Eeckhoutte.

Van Eeckhoutte is specialist arbeidsrecht. Hij schreef samen met zijn medewerkers de Vokawijzer ‘Besparen zonder ontslag. Opportuniteiten en limieten’, over wat kan en wat niet mogelijk is. De crisis slaat immers hard toe en ondernemingen staan onder druk. Bedrijfsleiders moeten op korte termijn besparen, maar ze willen vaak ook voorkomen dat ze daardoor problemen creëren op het moment dat de economie herneemt. Ze zijn dus huiverachtig om goede medewerkers nu te laten afvloeien, in de wetenschap dat het straks, bij een economisch herstel, een zware klus zal worden om opnieuw goede krachten te vinden (en op te leiden).

Maar kunnen de (personeels)kosten niet naar beneden zonder mensen aan de deur te zetten? De nieuwe Vokawijzer ‘Besparen zonder ontslag’ geeft de mogelijkheden aan. De wijzer bespreekt vooral besparingen op het loon en op de arbeidstijd, en wijzigingen aan de jobinhoud.

De rode draad is duidelijk, zegt Meester Van Eeckhoutte: “Een arbeidsovereenkomst is een contract tussen partijen. Dat betekent dat wijzigingen alleen mogelijk zijn met toestemming van elk van hen. Er is dus overleg nodig, soms met de vakbonden, soms met de individuele werknemer.”

loon

Kunnen lonen echt naar beneden? Willy van Eeckhoutte: “Dat kan zeker, het gebeurt ook af en toe. Maar dat kan alleen met wederzijds akkoord, en voor zover minstens de geldende barema’s worden gerespecteerd.” Van Eeckhoutte waarschuwt wel dat de loonafspraken behoren tot de kern van de arbeidsvoorwaarden en dat medewerkers het over het algemeen veel erger vinden als er ook maar van verre aan hun loon wordt geraakt, dan aan de secundaire arbeidsvoorwaarden: de groepsverzekering bijvoorbeeld, of de bedrijfswagen. De regel daar is eenvoudig: als het gaat om voordelen die niet bij CAO of in het arbeidscontract zijn vastgelegd – maar die eenzijdig door de werkgever zijn toegekend  met een clausule van voorbehoud bij uitzonderlijke omstandigheden – dan heeft de werkgever een zekere manoeuvreerruimte.

arbeidstijd

Ook de arbeidstijd is een essentieel onderdeel van de contractuele afspraak. Die kan dus niet zonder overleg gewijzigd (verminderd) worden. De brochure behandelt onder meer arbeidstijdvermindering, tijdskrediet, tijdelijke werkloosheid en ploegenwerk.
Meester Van Eeckhoutte: “Een arbeider die bijvoorbeeld voor een nachtploeg is aangetrokken en daarvoor de nachtpremie ontvangt, zal natuurlijk niet blij zijn als die ploeg wordt afgeschaft. Bij zo’n ingreep heb je dus een transparante communicatie nodig, zoniet loop je het risico dat mensen ander werk gaan zoeken.”

jobinhoud

Slimme ondernemingen nemen in hun arbeidscontract geen enge functie-omschrijving op, maar maken ruime omschrijvingen over verschillende functiemogelijkheden. Dat geeft hen ruimte om in moeilijke omstandigheden te moduleren met taken. Sommige ondernemingen sourcen bepaalde taken opnieuw in: onderhoud, bijvoorbeeld, en schoonmaak. Meester Van Eeckhoutte: “Als je werknemers vraagt om voortaan zelf hun papiermand te ledigen, dan is dat natuurlijk geen substantiële verandering van de taakinhoud. Anders is het als je administratieve bedienden zou opdragen om de zolder op te ruimen of het archief te klasseren.” Het is, opnieuw, een zaak van overleg.

papier

Willy van Eeckhoutte raadt aan dat nieuwe – eventueel tijdelijke – afspraken niet alleen mondeling worden gesloten, maar ook op papier worden gezet. Ze kunnen bijvoorbeeld vergezeld worden van een verklaring waarin werkgever en werknemer wijzen op de ernst van de economische situatie en de nood om in de gegeven omstandigheden bepaalde ingrepen te doen. Er kan een clausule aan toegevoegd worden die zegt dat het om een tijdelijke ingreep gaat, “die zal worden herbekeken zodra de economische context opnieuw drastisch verandert”. Dat is een geruststellend signaal voor de werknemer. Het is belangrijk dat die niet – al dan niet terecht – de indruk krijgt dat hij een besparing door de maag gesplitst krijgt.

Voka-leden kunnen de Vokawijzer ‘Besparen zonder ontslag’ gratis downloaden, na een seintje via info@voka.be, met vermelding ‘Besparen zonder ontslag’.

Voka gidst u door de crisis

Zowel de federale als de Vlaamse regering hebben in de voorbije maanden een reeks maatregelen genomen voor een relance van onze economie. Wat zijn die maatregelen, wie kan er een beroep op doen en hoe ver staat het met de uitvoering ervan in de praktijk? Het Voka-kenniscentrum heeft de belangrijkste en meest relevante relancemaatregelen in kaart gebracht. Het zal dit overzicht regelmatig updaten en aanvullen op de Voka-website. De opgenomen maatregelen zijn stuk voor stuk relevant voor ondernemingen.

1. Algemene loonkostenreductie:  Ondernemingen krijgen een kostenreductie van 1% op de brutoloonmassa in 2009-2010, via de bedrijfsvoorheffing.
2. Opheffing RSZ-sancties:  Sancties voor laattijdige betaling van RSZ kunnen gedeeltelijk opgeheven worden.
3. Uitstel bedrijfsvoorheffing:  De overheid geeft drie maanden betalingsuitstel van de bedrijfsvoorheffing, en dat gedurende twee kwartalen.
4. Verhoging tewerkstellingspremie 50+:  De premie bij de aanwerving van 50-plussers wordt opgetrokken.
5. Snellere investeringskredieten:  Ondernemingen kunnen sneller en meer voorschotten krijgen op de Vlaamse premies voor investeringssteun.
6. Meer geld voor starters: Startende ondernemingen kunnen tot 1,5 miljoen euro aan zaaikapitaal krijgen.
7. Mezzaninefinanciering voor innovatieve KO’s:  Kleine ondernemingen zullen achtergestelde leningen kunnen krijgen voor een bedrag van maximaal 2,5 miljoen euro.
8. Soepelere waarborgregeling: De Vlaamse regering kan aan financiële instellingen gedeeltelijke waarborgen verstrekken voor kredieten aan KMO’s.
9. Waarborgen voor grote ondernemingen:  Ook voor grote ondernemingen is er nu een Vlaamse waarborgregeling.
10.  Eenmalige vrijstelling machinetaks:  Over aanslagjaar 2009 hoeven ondernemingen geen provinciale opcentiemen op machines en outillage te betalen; voor de gemeentelijke opcentiemen krijgen ze een half jaar uitstel.
11.  Meer ecologiesteun: De steunpercentages en het maximumbedrag voor ecologiepremies voor ecologie-investeringen zijn verhoogd.
12.  Meer middelen voor life sciences: De ParticipatieMaatschappij Vlaanderen (PMV) richt dochteronderneming inVita op, die zaaikapitaal zal verstrekken voor investeringen in life sciences.
13.  Hogere overbruggingspremie bij minder werken: Wie in het kader van een herstructurering of in een bedrijf in moeilijkheden minder gaat werken, kan tot 2010 een overbruggingspremie krijgen.
14.  Opleiding bij tijdelijke werkloosheid: Ondernemingen die tijdelijke werkloosheid om economische redenen doorvoeren, kunnen voor de betrokken werknemers bij de VDAB een gratis opleiding vragen.

Meer informatie en de recentste updates leest u op http://www.voka.be/relance.  

Bron : Vokatribune april 2009