Urbain Vandeurzen: “Het toekomstplan voor Vlaanderen is uitgetekend”
“Het is een intensief engagement van veel geven, maar ook veel krijgen”, relativeert de afscheidnemende Voka-voorzitter. “En met de steun van velen hebben we getracht om nieuwe antwoorden te vinden voor onze grote uitdagingen.” Een afscheidsgesprek. Hoewel, afscheid?
We praten met Urbain Vandeurzen in zijn kantoor op LMS, de onderneming waarvan hij grootaandeelhouder en voorzitter is. Hier hebben we de voorbije jaren heel wat gesprekken gevoerd: op de eerste verdieping van het nagelnieuwe gebouw op het industrieterrein in Haasrode. En we zitten dan wel in een bedrijvenzone, maar het brede, panoramische raam van de kantoorruimte kijkt uit over het groene en heuvelende Brabantse landschap. Een zicht op de nabije wereld.
Op het moment van ons gesprek is Urbain Vandeurzen net terug van een zakenreis in China, Japan en Indonesië. Hij vertelt honderduit over zijn impressies. Hij is – na het zoveelste bezoek – nog steeds onder de indruk van de dynamiek van Azië. “China heeft besloten niet mee te doen aan de crisis”, vat hij samen. “De investeringen gaan gewoon door. Tegen 2020 wil China een auto-industrie die voor minstens de helft de modernste elektrische en hybride wagens op de markt zet. Het is bezig aan de ontwikkeling van een eigen, hypermodern wide body vliegtuig – een waardige concurrent voor Airbus en Boeing. Ze lanceren zelfs volop een nieuwe generatie satellieten voor hun eigen GPS-systeem. De Chinezen hebben het plan opgevat om in een aantal hoogtechnologische sectoren de nummer één te worden, en ik zie niet in wie hen zal stoppen.”
De toon is meteen gezet, want de enige logische vraag die nog kan volgen, lijkt: wat is dan nog de toekomst van het Westen, van Europa, van ons land, van onze regio? Maar we weerstaan aan de verleiding om die vraag nu al op te werpen, want we willen orde in de opbouw van ons gesprek.
Drie jaar geleden nam u het Voka-voorzitterschap op. We schreven 2006 en het was hoogconjunctuur. Ik neem aan dat u zich een ander verloop der dingen had voorgesteld.
Urbain Vandeurzen: “Als u mij nu vraagt of ik deze financieel-economische crisis en dit scenario van massale en snelle recessie had zien aankomen, dan moet ik natuurlijk ontkennend antwoorden. Niemand heeft dit voorspeld. Niemand heeft dit verwacht. Profeten van dit soort financiële debacles hebben de neiging om pas na de feiten op te staan en te spreken. Al moeten we erkennen dat er wel degelijk gewaarschuwd was voor de gevaren van overdreven kredietgebruik. Maar deze crisis, dit draaiboek, dat hebben we echt nooit voorzien. Een kredietcrisis van deze grootteorde, met dit soort verregaande gevolgen – de grootste recessie na Wereldoorlog II – dat was het ondenkbare. Dat ging gewoon de verbeelding te boven. Maar we hebben wel, vanuit Voka, bij herhaling gewezen op de structurele zwakheden van ons land, op de grote kwetsbaarheid van onze economie, op het gebrek aan modernisering van de rechten en plichten van onze sociale zekerheid en op de institutionele problemen van ons land. We hebben er voortdurend op gehamerd dat die manco’s bij de minste conjunctuuromslag tot ernstige problemen zouden leiden en dat we niet goed voorbereid waren op de grote uitdagingen van globalisering en vergrijzing. We hebben elke keer opnieuw gezegd dat we in goede tijden, in hoogconjunctuur, de moeilijke problemen pro-actief moesten oplossen. Zodat we er in mindere tijden – en die komen er altijd – veel beter tegen zouden kunnen. Wel, die tijden zijn nu aangebroken. En waar staan we? Dat is mijn grootste ontgoocheling: dat we het bij het rechte eind hadden. Maar dat onze oproepen niet het nodige gevolg kregen. Onze gesprekspartners op het federale politieke en sociale echelon deden alsof er geen enkel probleem was, of ze dachten dat kleine incrementele ingrepen wel zouden volstaan. En ze hebben het ook vandaag blijkbaar nog altijd niet begrepen. De Vlaamse regering was een veel ontvankelijkere partner, zij heeft wel de boodschap begrepen.”
transformatie
Nog één keer, en kort: wat zijn die structurele zwakheden?
“Ik zie er drie. In de eerste plaats: ons businessmodel is verouderd. Het is een model waarbij de locomotief van de economie gebaseerd is op grootschalige productie en waarin stijgende loonkosten voortdurend gecompenseerd moeten worden door productiviteitswinsten. Dat werkt niet meer. Productiesystemen zijn kopieerbaar en productie zonder hoge specialisatie heeft geen toekomst meer in ons land. De gevolgen laten zich voelen: kwetsbare sectoren en bedrijven worden in sneltempo geraakt. En ook sterke bedrijven moeten vandaag steeds vaker en steeds dieper snijden in de kosten. Bovendien maken we te weinig snelheid in de creatie van nieuwe kennisintensieve sectoren. Ten tweede: we hebben nagelaten ons mooie systeem van sociale zekerheid te moderniseren. Gevolg: vandaag al staat de financiering op de helling. En zodra de vergrijzing echt toeslaat – en dat is morgen, bij wijze van spreken – dreigt een systeemcrash. Ten derde: we raken maar niet uit de institutionele impasse. Dit land heeft een moderne staatsstructuur nodig, met een bevoegdheidsverdeling die op efficiëntie en op responsabilisering is gericht. Maar elk gesprek daarover blijkt vast te lopen.”
U hebt een antwoord geformuleerd, in een formule. Een toverformule?
“Ik heb vooral willen zeggen dat we op elk van die drie terreinen een radicale ommezwaai nodig hebben. Een transformatie op institutioneel vlak. Een ommezwaai op het sociale niveau en een mentaliteitswijziging. En een nieuw businessmodel. Dat nieuwe businessmodel, dat hebben we inderdaad verpakt in een formule: E = ti². Zo lijkt het een simpele tovertruc, maar eigenlijk zitten er heel veel elementen in. Het gaat over de visie en de ambitie om excellent te zijn, en over de strategie om dat te realiseren, door voortdurende innovatie, door permanente ontwikkeling van talent, door resoluut voor een internationale benadering te kiezen. Het is een formule voor ondernemingen en ondernemerschap van wereldklasse.”
Transformatie is de kern van uw boodschap?
“Absoluut. Wie zich niet op regelmatige tijdstippen helemaal opnieuw kan uitvinden, die zal niet mee kunnen in de internationale concurrentiestrijd.”
na de crisis
Maar als er één ding werkelijk ‘getransformeerd’ is in de voorbije drie jaar, dan is het toch wel het aanzien van de wereld en de wereldeconomie?
“Dat is juist. Maar ik denk dat de grootste transformatie zich daarin nog moet voltrekken. Ik ben er namelijk van overtuigd dat de wereld, zoals we die morgen – na de crisis – zullen zien, er fundamenteel anders zal uitzien dan de wereld van vandaag, of die van drie jaar geleden. En dat zal even aanpassen worden.”
In welke zin?
“In de eerste plaats, het wordt een wereld met minder groei. De doping van de leverage, het overdreven kredietgebruik, die zal verdwenen zijn. Dat zal enorme gevolgen hebben. Ten tweede, het machtscentrum verplaatst zich. De VS zijn een halve eeuw lang het economisch en geopolitiek centrum van de wereld geweest. Dat is voorbij. We gaan naar een multipolaire wereld, waarin Azië een leidende rol zal spelen. Ik zeg Azië, maar het zal natuurlijk vooral China zijn. Ik heb u net verteld waarom. De VS zijn niet uitgeteld. Maar ze moeten zich ook heruitvinden, net zoals wij. Het verleden heeft aangetoond dat hun aanpassingsvermogen groter is dan bij ons in Europa. Ten derde, de nieuwe economie zal groeien rond drie polen. De wereld wordt slimmer, met een slimme maakindustrie, met slimme verkeerssystemen, slimme auto’s, slimme gezondheidszorg. Hij wordt groener. De nieuwe economie zal ecologisch verantwoord moeten zijn. En hij wordt witter, met meer gezondheidszorg, meer medische zorg – en met veel zakelijke opportuniteiten op dat vlak.”
En hebben wij daarin een rol te spelen?
“Ik ben ervan overtuigd. Want dat is precies waar we de voorbije drie jaar het hardst van al aan gewerkt hebben: de voorbereiding van de toekomst.”
verschil gemaakt
U had het daarnet over een ontgoocheling, maar nu klinkt u enthousiast.
“Ja, want ik denk dat er in de voorbije jaren toch echt werk is gemaakt van een toekomstplan voor Vlaanderen. Met de steun van heel wat mensen, binnen Voka, maar ook in de Vlaamse regering en in het Vlaamse middenveld. We hebben niet alleen een visie ontwikkeld, we hebben ook samen aangeduid via welke concrete acties we het economisch DNA van Vlaanderen kunnen vernieuwen. Ik ben er zeer trots op dat we vanuit Voka, samen met de Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid, en met de steun van de Vlaamse sectoren tien innovatieplatformen concreet hebben uitgewerkt. Precies in de groeipolen van die slimme, groene en witte economie. Dit is het Flanders’ Technology van de 21ste eeuw.”
Is dat uw testament? De erfenis die u achterlaat?
(lacht) “Ik denk dat we gewoon trots mogen zijn op een aantal realisaties. En dan heb ik het vooral over drie campagnes die toch het verschil hebben gemaakt, en die een houvast bieden voor de toekomst. Ten eerste, we hebben vanuit Voka de transformatie-aanpak gelanceerd en gepositioneerd. We hebben de ambitie gezet om van onze regio internationaal opnieuw een koploper te maken. En de weg daar naartoe, dat is de formule E = ti². Het is een aanpak die ondertussen is verankerd in het programma ‘Vlaanderen in Actie’ en in het Pact 2020. Het is het toekomstplan dat snel verder uitgevoerd moet worden. Veel is gedefinieerd. Ik verwees reeds naar de innovatieplatformen. Ook in verband met onderwijs en talentontwikkeling is veel voorbereiding reeds gebeurd. Ook de commissie ‘efficiënte overheid’ heeft de weg aangegeven voor een interne Vlaamse staatshervorming. Ten tweede, we hebben als Voka bijgedragen tot de consensus die nu breed verspreid is, over de noodzaak van een institutionele hervorming. Een staatshervorming waar we allemaal beter van worden, met responsabilisering van de regio’s, met meer solidariteit door meer autonomie. Ten derde, we hebben de merknaam Voka nog sterker in de markt gezet, en we hebben onze voetafdruk vergroot. De integratie met de Voka − Kamers van Koophandel is een heel eind opgeschoten, en pas enkele weken geleden nog hebben we een historisch akkoord gesloten over een toenadering met de Vlaamse sectororganisaties.”
En nu?
“Er staat nog een gigantische taak voor de boeg. Een moeilijke opdracht, in heel moeilijke omstandigheden. Maar de crisis die we nu meemaken, betekent misschien ook een keerpunt. Misschien rijpen de geesten nu sneller en zijn de drievoudige transformaties nu gemakkelijker te realiseren. In ieder geval, mijn opvolger, Luc De Bruyckere, is de geknipte figuur om die taak aan te vatten. Hij is een man met ervaring, met maturiteit. Hij kent de organisatie, hij heeft een groot netwerk. Ik heb alle vertrouwen in hem.”
En uzelf? Is er nog leven na het Voka-voorzitterschap?
“Of ik in een zwart gat zal vallen, is dat uw vraag? Absoluut niet. Maak u maar geen zorgen. Ik zei net dat er nog enorm veel werk te doen is. Ik zal meewerken waar men mij nog nodig heeft. Vlaanderen een nieuwe toekomst geven, is een missie. En dat stopt niet aan het einde van een driejarig mandaat. We zien elkaar wellicht terug.”
Over Urbain Vandeurzen:
Kris Peeters, Vlaams minister-president
“Urbain Vandeurzen heeft een grote bijdrage geleverd tot het Pact 2020 en Vlaanderen in Actie. Hij deed dat vanuit zijn gedrevenheid, niet alleen voor innovatie maar ook voor het ondernemerschap. Zijn bijdragen tot Vlaanderen in Actie waren vooral de geformuleerde doorbraken die absoluut noodzakelijk zijn, de sense of urgency, geconcretiseerd in doelstellingen. Hij heeft er elke keer op gehamerd om niet alleen goede zinnen te formuleren, maar om ze ook hard te maken met duidelijke doelstellingen, kwantitatief vastgelegd.”
Patricia Ceysens, Vlaams minister van Economie en Innovatie
“We hebben elkaar zeker gevonden in de aanpak van de zes strategische innovatieclusters. Ik was heel erg blij dat Voka onder zijn voorzitterschap meegeholpen heeft aan de businessplannen. Dat is wat we nodig hebben, volgens het concept kennis – kunde – kassa.”
Frank Vandenbroucke, Vlaams minister van Werk en Onderwijs
“Urbain Vandeurzen is een geboren hervormer. Iemand die dingen wil veranderen in de samenleving. Hij heeft de klemtoon gelegd op industriële innovatie. Maar hij benadrukte ook de nood aan innovatie in het denken over onderwijs en opleiding. Dat zijn thema’s die hij mee hoog op de agenda heeft gezet, en ik ben hem daar ook dankbaar voor.”
Thomas Leysen, Voorzitter VBO
“Dit land heeft een vrij divers werkgeverslandschap en op sommige punten zijn de standpunten of gevoeligheden anders. Maar net daarom is het zo belangrijk dat de werkgevers waar mogelijk met gemeenschappelijke standpunten naar buiten komen. Urbain Vandeurzen heeft samen met anderen zijn schouders gezet onder belangrijke gemeenschappelijke acties zoals het Routeplan voor Brussel en het Solidariteitspact. Omdat we ons hier samen achter zetten, kwam de boodschap nog krachtiger over.”
Martine Reynaers, Ondervoorzitter Voka, CEO Reynaers Aluminium
“Urbain is uitmuntend: hij is erin geslaagd om zijn talent over te brengen naar ondernemend Vlaanderen, op alle niveaus, en hij heeft de ondernemers begeesterd. Dat was fantastisch.”
Rik Van Cauwelaert, Directeur Knack
“De meeste voorzitters van Voka, en van het VEV vroeger, werden plots heel wat voorzichtiger wanneer ze voorzitter werden. Vandeurzen niet. Hij bleef een uitgesproken mening hebben en bleef die ook verkondigen. Dat maakte hem voor ons, de pers, bijzonder boeiend.”
Jef Roos, Erevoorzitter Voka, voorzitter KULeuven
“Wat me toch speciaal is bijgebleven, is zijn gedrevenheid en zijn tomeloze inzet voor de promotie van ondernemend Vlaanderen. Ook de manier waarop hij dat gedaan heeft bleef bij: ook voor zichzelf is hij zeer veeleisend geweest.”
Karel Vinck, Voorzitter Vlaanderen in Actie
“De bijdrage van Urbain Vandeurzen aan de actieprogramma’s van Vlaanderen in Actie is uitzonderlijk belangrijk geweest, zowel in het kader van de stuurgroepen als in de samenwerking met de Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid.”
Paul Baron Buysse, Voorzitter Bekaert
“Urbain Vandeurzen is een opmerkelijk voorzitter van Voka geweest. Waarom? Omdat hij zeer pragmatisch te werk is gegaan. Hij heeft aan Voka en aan het Vlaamse bedrijfsleven een panoplie van mogelijkheden gegeven om Vlaanderen wereldwijd de economische positie te kunnen laten innemen die het in feite verdient.”
Christ’l Joris, Voorzitter Flanders Investment & Trade
“Eigenlijk zet ik Urbain in een galerij van wetenschappers. Hij kwam met een formule voor excellente ondernemingen in Vlaanderen. Die formule is intussen door zowat iedereen gekend. De drie factoren waarop Vlaanderen moet inzetten om de welvaart van de toekomst uit te bouwen met excellente ondernemingen zijn: talent, internationalisering en innovatie.”
André Bergen, Ondervoorzitter Voka, CEO KBC
“Urbain heeft met veel verve en overtuiging het belang onderstreept van innovatie en internationalisering voor de Vlaamse economie. We zijn een economie met heel weinig grondstoffen, de belangrijkste grondstof is de grijze materie. Urbain heeft duidelijk aangetoond dat het ontzettend belangrijk is om daarin te blijven investeren.”
Marc Binnemans, Ondervoorzitter Voka, CEO Antilope
“Ik was vereerd toen Urbain Vandeurzen mij vroeg om deel uit te maken van het Bestuurscomité van Voka. Hij noemde mij de jongere van het Bestuurscomité. Hij had waarschijnlijk al een agendapunt voor zichzelf: dat ik de jongerenwerking op touw zou zetten. Urbain vond dat Voka − Vlaams Economisch Verbond absoluut nood had aan een verjonging en een jonger imago. Vandaag telt de jongerenwerking van Voka tussen de zevenhonderd en de achthonderd leden.”
Herwig Muyldermans, Directeur Federgon
“Onze bedrijven hebben alle belang bij een goede samenwerking in het patronale landschap, dat nogal verscheiden is. De samenwerking die nu opgezet wordt tussen Voka en de verschillende sectorfederaties is in die zin ontzettend belangrijk.”
Auteur : Erik Durnez
Bron : Vokatribune juni 2009