Business Route 2018 For Metropolitan Brussels
Bij de lancering verschenen niet alleen de voorzitters van de werkgeversorganisaties op het appel, maar ook de gewestelijke en federale premiers. Al die belangstelling en aanmoedigingen over de gewestgrenzen heen zijn geen toeval. De Brusselse metropool (Brussels Metropolitan Region, BMR), waar het plan voor bestemd is, omvat niet alleen het hoofdstedelijke gewest, maar ook de arrondissementen Nijvel en Halle-Vilvoorde. De sociale en economische noodzaak om deze zone als een geheel te benaderen, overstijgt de politieke gevoeligheden. Brussel, Wallonië en Vlaanderen springen samen in het bad.
We schrijven 2018. De Brusselse metropool bruist meer dan ooit tevoren. Ze is nu het belangrijkste Europese centrum voor congressen. Chinese zakenlui verkiezen de metropool tot beste businessstad van Europa. In de hitparade van beste stadsregio’s om te wonen en te werken, plaatsen expats Brussel op de derde plaats. De werkloosheid bedraagt er nog amper vijf procent. Brussels Airport stelt liefst 30.000 mensen te werk. Het nieuwe en grootste cultuurcentrum Europolis kende een zeer geslaagde start. De Europese bankencommissie in Brussel krijgt meer bevoegdheden. De files in en om de stad zijn in tien jaar tijd gehalveerd. Haar voorstedelijk netwerk van lichte treinen is rendabel.
Heeft de Brusselse metropool de toekomst voor zich? Of is het een droom? Het bedrijfsleven slaat alvast de handen in elkaar om te werken aan die droom en om van de Brusselse metropool een motor van groei en jobs te maken. De drie regionale werkgeversorganisaties Voka, Beci en UWE werkten met de actieve steun en medewerking van het VBO een visie en actieplan uit om de Brusselse metropool op het groeipad te trekken. Meer dan honderdvijftig bedrijfsleiders werkten eraan mee.
paradox
“Brussel is een stadsgewest van paradoxen”, constateert Emmanuel van Innis, voorzitter van de Brusselse werkgeversorganisatie BECI. “Het is in België zowel een motor van de economie als een bron van conflicten. Het is rijk, maar kampt met een dramatisch hoge werkloosheid.” Het is maar normaal dat Brussel met zijn omgeving als een geheel wordt benaderd, vindt Karel Lowette, voorzitter van Voka-Comité Brussel. “Hier zit dertig procent van alle economische activiteit van België verstrengeld”, stelt hij vast. “De samenwerking over de grenzen van de gewesten heen is een primeur voor Brussel. Het is ook de eerste maal dat er voor Brussel een plan en een visie op lange termijn worden uitgewerkt, over de economische en politieke cycli heen.”
Hij benadrukt ook dat Vlaanderen er alle belang bij heeft om Brussel niet los te laten. “Een sociaal-economisch bruisende metropool Brussel vormt een hefboom voor de hele Vlaamse economie. Brussel is immers een enorme internationale troefkaart. Of zoals ik het verwoordde tijdens mijn maiden speech als voorzitter van het Voka-Comité Brussel: ‘Brussels is not a problem, Brussels is a unique opportunity’.”
In opdracht van de initiatiefnemers vergeleek het Zwitserse bureau BAK Basel Economics in 2007 Brussel met veertien andere Europese stadsregio’s. Op de lijst stonden Edinburgh, Dublin, Randstad-Holland, Stockholm, Londen, Luxemburg, Berlijn, Frankfurt, Parijs, Zurich, Wenen, Lyon, Milaan en Madrid. BAK is gespecialiseerd in regionale en urbane statistieken voor heel Europa. BAK betrok de arrondissementen Halle-Vilvoorde en Nijvel erbij en creëerde zo de Brussels Metropolitan Region (BMR), waarin twee miljoen mensen wonen en de economische verbindingen zeer verdicht zijn. Er is bijvoorbeeld een sterke interactie in termen van pendel, bedrijfsvestigingen, klanten en leveranciers.
Volgens de benchmarking is Brussel nog een economische topregio. Productiviteit en bbp per capita liggen bijzonder hoog. Maar de groei was ten tijde van de studie al middelmatig. Zij leverde geen toename van de werkgelegenheid op. Tussen 2001 en 2007 kwamen er netto amper jobs bij. De Brusselse metropool (BMR) is vooral sterk in kennisintensieve sectoren en niches. De stadsregio behoort tot de beste voor financiële diensten, post en telecommunicatie, en scoort uiteraard behoorlijk sterk in de politieke sector. De metropool presteert echter ondermaats voor wat betreft toerisme, handel en transport. Er dreigt een neerwaartse spiraal waarbij Brussel niet aantrekkelijk genoeg is om het nodige talent aan te trekken en daardoor niet genoeg kan groeien.
speerpunten
De uitkomst van de BAK-studie vormde een belangrijk uitgangspunt voor tien thematische werkgroepen die elk een visie en voorstellen uitwerkten. Hun inzichten werden dit najaar geïntegreerd in één visie en actieplan. Het plan moet de gevreesde neerwaartse spiraal ombuigen in een opwaartse. Het bouwt voort op de huidige troeven van de metropool en tekent een groeistrategie uit rond drie speerpunten. Ten eerste moet ons land de BMR ontwikkelen van een administratief centrum tot het kloppend hart en brein van Europa. Ten tweede moeten we de expertise van de BMR in mondiale groeiniches uitspelen, met een focus op financiële diensten, ICT, life sciences en gezondheidszorgen, en logistiek. Ten derde moet de BMR ontwikkeld worden tot een bruisende attractiepool voor talent en zaken.
Het plan denkt ook aan een duurzaam fundament voor die groeistrategie: talentontwikkeling door gepaste vorming en meer privé-initiatieven hierrond, een masterplan voor de mobiliteit en de ruimtelijke ordening, de ontwikkeling van een competitieve fiscale druk en een flexibele arbeidsmarkt, een meer efficiënte bestuurlijke organisatie van de zone; en tot slot de verbetering van de levenskwaliteit met een focus op duurzaam energiegebruik en duurzame mobiliteit.
Europa
Het eerste speerpunt moet van de BMR het kloppende hart en brein van Europa maken, eerder dan alleen maar het administratieve centrum ervan. De Europese dimensie van de BMR moet duidelijk zichtbaar worden in het straatbeeld en onlosmakelijk verbonden zijn met het imago dat we wereldwijd uitdragen.
De BMR moet hét expertisecentrum worden voor internationale zaken. Het moet professionals uit de hele wereld aantrekken om kennis op te doen over EU- en NAVO-aangelegenheden en om hun interculturele management skills aan te scherpen. Ook is de BMR goed geplaatst om de belangrijkste Europese hub te worden voor bedrijven uit opkomende markten als Brazilië, Rusland, India en China.
Business Route 2018 formuleert verschillende projectvoorstellen die de rol van BMR als Europese hoofdstad duidelijker in de verf zetten. Zij moeten Brussel zichtbaar maken als Europese ontmoetingsplaats.
Zo ijvert Business Route 2018 voor moderne architectuurprojecten die van de BMR de onmiskenbare hoofdstad van Europa maken. Men kan een architecturaal gedurfd museum voor hedendaagse kunst openen dichtbij het EU-district, met de Europese cultuur als centraal thema. Ook kan men de gebouwen van de Europese instellingen en andere openbare overheden omvormen tot echte vlaggenschepen van de Europese cultuur en architectuur. Internationale evenementen bieden de kans om de BMR te promoten als Europees centrum voor zaken, cultuur en vrije tijd. Concreet onderzoekt Business Route 2018 onder meer de mogelijkheid om de organisatie van een internationaal sport- of cultureel evenement binnen te halen, zoals het Wereldkampioenschap Voetbal in 2018. Het Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie in 2010 kan men aangrijpen om tal van culturele evenementen en politieke en economische topconferenties te organiseren.
Business Route 2018 bevat ook concrete plannen om onze expertise rond internationale aangelegenheden beter te valoriseren, bijvoorbeeld door de oprichting van een competentiecentrum voor EU- en NAVO-aangelegenheden, een expertisecentrum voor intercultureel management, een expertisecentrum voor vertaal- en tolkdiensten, en een internationaal pers- en mediacentrum. Tot slot moet een samenwerkingsverband tussen de gewesten en de private sector meer Europese hoofdkantoren van BRIC-investeerders aantrekken.
groeimarkten
Het tweede speerpunt is het uitspelen van de Brusselse expertise in wereldwijde groeiniches zoals financiële diensten, ICT, life sciences en gezondheidszorg, en logistiek.
Op financieel gebied wil de bedrijfswereld een hoogstaande Finance Academy oprichten. Ze wil de expertise rond financiële transacties en ICT benutten voor verdere technologische innovatie en om een wereldwijde testmarkt te creëren voor nieuwe producten en diensten. Men wil ook de BMR lanceren als centrum voor pan-Europese pensioenfondsen van internationale bedrijven die hun pensioenverplichtingen centraal willen beheren. Van de overheid verwachten de initiatiefnemers dat ze de kandidatuur van de BMR voor de zetel van toekomstige financiële instellingen verdedigt. De werkgevers denken meer bepaald aan agentschappen voor credit ratings, een Europese overlegstructuur voor financiën of een Europese toezichthouder voor financiële instellingen. De gewesten kunnen ook best de BMR actief promoten als financieel centrum wanneer ze buitenlandse investeerders aantrekken.
In ICT wil Business Route 2018 enkele niches extra groeikansen geven. Het gaat om de multifunctionele en gebruiksvriendelijke chipkaarten of e-cards, de efficiënte beveiligingssystemen voor wereldwijde goederenstromen in de opkomende ‘secure trade lanes’ en de geavanceerde technologieën voor de medische sector onder de noemer e-health.
Die laatste niche sluit goed aan bij de intentie om ook in de gezondheidszorg hoge ogen te gooien. De BMR moet zijn medische producten en dienstverlening fiks kunnen internationaliseren. De toenemende vergrijzing in Westerse landen en de welzijnsevolutie in de snel ontwikkelende BRIC-landen creëren overal een groeiende vraag naar kwalitatieve medische zorgen. Business Route 2018 wil concreet een grootscheepse promotiecampagne opzetten die buitenlandse patiënten moet aantrekken voor specifieke chirurgische ingrepen waarvoor Brussel de nodige competenties en capaciteit heeft. Het door het VBO opgerichte platform Healthcare Belgium kan hierin een leidende rol opnemen. Ook wil men zorghotels oprichten in de buurt van ziekenhuizen, waar buitenlandse patiënten na de ingreep met hun familie kunnen verblijven. Die bieden ook onderdak aan buitenlandse onderzoekers en stagiairs. Verder moet de expertise in bedrijven en universiteiten worden gebundeld, met de gezamenlijke steun van de drie gewesten in het kader van hun innovatiebeleid rond life sciences.
Tot slot wil de BMR een geavanceerde logistieke draaischijf zijn voor de bevoorrading van de regio en van naburige markten. Daarbij wordt ingezet op logistieke activiteiten met een hoge toegevoegde waarde, zoals de eindafwerking van producten op maat van de klant. Business Route 2018 wil een stedelijk, multimodaal logistiek platform uitbouwen, zowel met de zeehaven als met Brussels Airport. Best komt er ook een centrum voor luchthavenlogistiek, dat samenwerkt met al bestaande kennisinstellingen en bijvoorbeeld ook met de Flanders Smart Hub (FLASH) van het bedrijfsleven. Het bedrijfs-leven wil ook de schouders zetten onder een agentschap voor import. De overheid moet er vooral voor zorgen dat zij de positie van Brussels Airport als internationale luchthaven veiligstelt door rechtszekerheid voor de uitbating, een betere ontsluiting en het vrijmaken van nieuwe bedrijfs-terreinen.
talent
Het derde speerpunt voor de BMR moet haar bruisende aantrekkingskracht voor talent en zaken worden. Onder het motto ‘From boring to daring’ moet de BMR wat doen aan zijn uitstraling via zijn cultureel en nachtleven, en via zijn shopping- en vrijetijdsmogelijkheden. Tegen 2018 moet de BMR uitgroeien tot een stad waar het niet alleen goed is om te werken en te wonen, maar ook een stad die behoort tot de ‘hipste’ in Europa, met een trendy en innovatief aanbod van culturele evenementen, entertainment, shopping en diensten. Brussel moet een populaire Europese bestemming voor citytrips worden. De gemiddelde bezettingsgraad van hotels tijdens het weekend moet stijgen van vijftig procent in 2007 tot tachtig procent in 2018. Brussel moet ook de belangrijkste Europese bestemming voor congressen kunnen worden, en de derde aantrekkelijkste zakenstad, na Londen en Parijs.
Daarvoor wil het plan de persoonlijke en medische dienstverlening voor de actieve professionals uitbreiden. De werkgevers willen de stadsregio voorzien van heel wat hotspots voor draadloze communicatie, van innovatieve shoppingfaciliteiten en van een gezondheidscampus met alles voor een gezond leven. De overheid kan helpen met huishoudelijke hulp en een informatief welkomstpakket, een uniek loket voor inwijkelingen en een welkomstbalie in stations en in de luchthaven. Business Route 2018 richt alvast een ‘Board of Foreign Investors’ op als platform voor deze cruciale doelgroep. Het initiatief voorziet ook in accountmanagers die hen begeleiden bij het neerplanten van hun vestigingen of het uitvoeren van hun expansieprojecten. Een doorgedreven partnerschap tussen de publieke en de private sector voor citymarketing vormt het sluitstuk van deze aanpak.
duurzaam
Het is algemeen gekend hoe verduldig plannen op papier zijn. De initiatiefnemers willen het dan ook zeker niet laten bij deze lancering. De vier werkgeversorganisaties richten een projectorganisatie op die de acties verder zal uitwerken en realiseren, samen met de betrokken overheden.
Dat hele opzet zal volgens de initiatiefnemers echter pas succes hebben als het kadert binnen een aanpak van duurzame ontwikkeling. Economische groei, sociale samenhang en levenskwaliteit voor iedereen zijn de hoekstenen van duurzaam succes. Voor een stedelijke metropool is zorg voor milieu en zuinig energiegebruik ook een zaak van overleven. Succes lijkt hen ook pas te boeken als alle maatschappelijke stakeholders samenwerken: de beleidsmakers, het bedrijfsleven, de sociale partners, de milieubeweging en het verenigingsleven, met de steun van de brede bevolking. De lancering van Business Route 2018 is slechts een eerste stap. Nu begint het werk pas om de toekomstvisie waar te maken op het terrein. De initiatiefnemers nodigen alle belanghebbenden uit om samen aan de toekomst te timmeren.
Het volledige toekomstplan vindt u op www.metropolitanbrussels2018.eu
Info: jan.vandoren@voka.be
Reacties: positief realisme
Aan de doopvont van Business Route Brussels 2018 legden niet alleen de betrokken voorzitters van werkgeversorganisaties geëngageerde verklaringen af. Ook de premiers lieten zich in positieve zin uit over dit grootscheepse initiatief.
Urbain Vandeurzen, voorzitter Voka
“Dit is een uitzonderlijk akkoord over een groots project. Eerder dit jaar al slaagden de werknemersorganisaties erin om het voortouw te nemen om tussen de gewesten een solidariteitspact voor werk tegen 2020 op te zetten met als doel 500.000 nieuwe jobs te creëren. Die zullen in de huidige omstandigheden zeker niet uit de lucht komen vallen.
Een initiatief als Business Route Brussels 2018 kan daar fors toe bijdragen. De Brusselse metropool is een enorme internationale troefkaart, ook voor de Vlaamse economie. Met de Business Route willen we die troefkaart beter uitspelen, bijvoorbeeld om BRIC-investeerders aan te trekken of om Brussels Airport verder te ontwikkelen. Dat kan alleen door een geïntegreerde aanpak voor de hele metropool. We kunnen niet verder doen zoals we bezig zijn.”
Emmanuel van Innis, voorzitter Beci
“Voor het welslagen van de BMR zal men moeten rekening houden met de specifieke institutionele context, maar het succes zal in de eerste plaats afhangen van onze wens en capaciteit om te investeren.”
Rudi Thomaes, afgevaardigd bestuurder VBO
“Met wat deze regio in huis heeft, mogen we geen genoegen nemen met een plaats in de middenmoot, maar moeten we gaan voor een plek in de Europese top. Daarenboven is dit initiatief uniek, in die zin dat deze toekomstvisie een grensoverschrijdende samenwerking is. We zetten alles in op de troeven van vandaag om de groeimarkten en de jobs van morgen te definiëren.”
Eric Domb, voorzitter UWE
“Iedereen weet dat Brussel helpen, heel België helpt. Kritische massa is belangrijk om in te zetten in de beste niches. Ook vorming en onderwijs zijn cruciaal, net als toerisme en cultuur. Daarmee kunnen we de ondermaats presterende lokale diensten in Brussel uit het slop helpen.”
De premiers die aanwezig waren op de lancering lieten natuurlijk het achterste van hun tong niet zien, qua concrete engagementen. Maar het feit dat ze aanwezig waren en het woord namen, was op zich toch wel een aanwijzing voor reële belangstelling. Waals premier Rudy Demotte was op het laatste moment weerhouden, maar liet achteraf zijn sterke interesse blijken.
Kris Peeters, Vlaamse minister-president
“Ik sta zeer positief tegenover zulke langetermijnvisies en tegenover samenwerking over grenzen van gewesten. Dat belangrijke organisaties en veel bedrijfsleiders hun schouders zetten onder deze visie en de belangrijke accenten in de plannen is ook toe te juichen.”
Charles Piqué, Brussels minister-president
“Men verenigt de krachten en formuleert ambities. Vroegere plannen over de grenzen van de gewesten heen werkten niet, maar nu kan het wellicht wel, omdat de enorme uitdagingen ons ertoe zullen verplichten.”
Rudy Demotte, Waals minister-president
“Dit project is positief, ambitieus en creatief. Het is opmerkelijk dat de regionale en federale werkgeversorganisaties hiervoor samenwerken. De socio-economische ontwikkeling van Brussel komt het hele land ten goede.”