Sociaal overleg is toe aan update

" Soms lijkt het dat het sociaal overleg te veel bezig is met machtsverhoudingen en niet met de resultaten "

sociaal overlegHet sociaal overleg presteert ondermaats, maar blijft telkens verder malen. Als we kijken naar de output van de vele vergaderingen, de talrijke conflicten en de inzet van honderden professionals, dan is het resultaat teleurstellend. Het is dringend aan een update toe. Voka geeft een voorzet om de discussie op gang te zetten.

Manou Doutrepont door Manou Doutrepont
Adviseur sociaal overleg

- Directe inspraak werknemers moet aangemoedigd worden

- Werknemers en werkgevers moeten elkaar informeren en toekomstperspectief delen

- Landschap paritaire comités moet hervormd worden

Het sociaal overleg is geen doel op zich. Het dient de sociale vrede, de concurrentiekracht, de wendbaarheid, de werkzaamheid, evenwicht op de arbeidsmarkt, verdeling van de productiviteit, meer gelijkheid, duurzame sociale bescherming en werkbaar werk. Werkgevers verwachten constructieve werknemersinspraak op ondernemingsvlak. Dat allemaal om de economische groei te schragen tegen redelijke transactiekosten.


Soms lijkt het dat het sociaal overleg te veel bezig is met machtsverhoudingen en niet met de resultaten. Het beeld is niet fraai. De stakingsfrequentie in België behoort tot de hoogste van de EU-landen. Onze loonkostenhandicap ontspoort nog altijd met 10%. De werkzaamheidsgraad geraakt niet op de gewenste hoogte. De langdurige en laaggekwalificeerde werklozen geraken niet aan werk. De jonge generatie belastingbetalers zal de actuele schulden van de sociale bescherming moeten betalen die zij nooit genoten hebben. Ondanks het uitgebreid juridisch arsenaal klagen werkgevers over een gebrek aan flexibiliteit. De werknemers geven in enquêtes aan dat hun arbeid werkbaar is, maar in de publieke opinie  domineren verhalen van stress en burn-out. Ondanks het groot overheidsbeslag op lonen slaagt het beleid er niet in de armoede te verminderen. Het enige dat echt veranderd is in de laatste 20 jaren, is de complexiteit van de reglementering.


Naast de ontgoochelende diagnose van het huidig overleg is er de bezorgdheid om de uitdagingen voor de toekomst via sociale dialoog aan te pakken. De sociale partners zouden voluit voor veranderingen moeten gaan, zoals de nieuwe vormen van arbeidsorganisatie, de digitalisering, de mondiale concurrentie, de geringe toename van de productiviteit, de demografische en sociologische tendensen. Zij kunnen niet voorbij het feit dat de autonomie van het sociaal overleg relatief is en dat zowel de politiek als de rechters de grenzen verleggen.


Er zijn vele voorstellen om hier en daar oplossingen aan te brengen. Maar zolang we de instellingen niet hervormen en geen nieuwe dynamiek op gang kunnen trekken, morrelen we in de marge. Daarom lanceert Voka enkele pistes om de sociale dialoog op een hoger niveau te brengen:


1.    De aanmoediging van directe inspraak van medewerkers omdat zeggenschap op de werkvloer de betrokkenheid vergroot;
2.    De aanmoediging van meer informatie over de toekomst van de onderneming en van de medewerkers aan alle medewerkers, omdat een toekomstperspectief het sociaal overleg in de juiste context plaatst;
3.    De hervorming van het landschap en van de werking van de paritaire comités, samen met  aangepaste technieken van sectorale cao’s, omdat de economische branches niet meer zijn zoals ze 50 jaar geleden waren;
4.    Mogelijkheden voor ondernemingen om buiten het toepassingsgebied van de paritaire comités te werken om onderhandelingen mogelijk te maken voor een cluster van ondernemingen die over de sectoren heen in een netwerk verbonden zijn;
5.    De fusie in ondernemingen met minder dan 250 werknemers van de ondernemingsraad en het comité voor preventie en bescherming op het werk om het sociaal overleg te vereenvoudigen;
6.    Een gezamenlijke kandidatenlijst voor arbeiders en bedienden omdat het onderscheid ook in het sociaal overleg voorbijgestreefd is;
7.    De invoering van een volwaardige rechtspersoonlijkheid voor vakbonden omdat verantwoordelijkheidszin bijdraagt tot meer vertrouwen in de arbeidsverhoudingen;
8.    De responsabilisering van het interprofessioneel overleg door bepaalde taken van de sociale zekerheid onder te brengen in een apart ‘Fonds voor Nieuwe Zekerheden’ omdat de eenheid van beslissingsmacht en verantwoordelijkheid elementair is ;
9.    De hervorming van de bescherming van de werknemersvertegenwoordigers  om een discriminatie tussen gewone werknemers en werknemersvertegenwoordigers op te heffen;
10.    De invoering van een stakingswet die rechtszekerheid biedt en de virtuele staking wettelijk mogelijk maakt;


Meer informatie hierover kan je terugvinden in de groeipaper ‘Sociaal overleg 2025. Nieuwe wegen voor een noodzakelijk update'.

Lees hier de volledige Groeipaper

Log in om te kunnen reageren op deze opinie

ViewDetail