Een koude douche

door Stijn Decock
Hoofdeconoom Voka
@ VOKA_sdecock

Hierdoor blijkt de door de regering gehanteerde groeiprognose van 0,5% voor 2012 onhaalbaar. Indien er geen spectaculaire omslag komt in het laatste kwartaal, stevenen we af op negatieve groeicijfers voor 2012. Dit betekent dat de begroting op zijn minst 1 miljard euro uit koers zit.

Het is voorlopig gissen naar wat precies de oorzaak van de diepe krimp is aangezien de Nationale Bank van België (NBB) pas later de details geeft.  Op zich is het negatieve cijfer geen verrassing. De diepte er van is dat wel. Op basis van de conjunctuurindicatoren zoals het ondernemersvertrouwen, zou je eerder een krimp van 0,2 of 0,3% verwachten. Wellicht dat de consumptie sterker daalde of dat bedrijven meer voorraden hadden dan verwacht en die hebben afgebouwd.

Feit is dat de groeiprognose die de regering hanteert, veel te optimistisch is. Die prognose van 0,5% groei van de NBB hield veel te weinig rekening met het aanwakkeren van de eurocrisis. Het gebakkelei rond Griekenland en Spanje weegt ongetwijfeld op het gemoed van de consumenten.  Daarnaast zijn ook groeilanden zoals China of India duidelijk aan het vertragen. Een onduidelijke factor is ook of enkele belastingverhogingen in België (bv op de leasewagens) een negatief effect hebben op het sentiment. Dit alles vertaalt zich alvast in een oplopend aantal faillissementen en een daling van de werkgelegenheid.

Voor de regering, die al een tijdje een goednieuwsshow brengt, komt dit nieuws heel ongelegen. De begrotingscontrole om het tekort van 2012 op 2,8% te houden was een fluitje van een cent. De daling van de rente en de hogere groeiprognose zorgden dat het begrotingsdebat in miljoenen euro's kon gevoerd worden en niet in miljarden. Net zoals in het vorig decennium werd in België van de daling van de rente geprofiteerd om geen structurele maatregelen te nemen en zo de lieve vrede tussen de ideologisch sterk verschillende coalitiepartners te bewaren.

Wereldeconomie in een dip
Het is onduidelijk wat de rest van 2012 brengt. Het derde kwartaal is intussen een maand voorbij en van een economische omslag is nog niet veel sprake. Tenzij de Europese leiders en de Europese Centrale Bank er op een of andere manier in slagen de rente op Spaans en Italiaans papier structureel naar beneden te krijgen en de Chinese autoriteiten opnieuw de Chinese economie aanwakkeren, is er weinig beterschap te verwachten. Daartegenover staat een lange lijst van potentiële risico's voor de wereldeconomie: een vertrek van Griekenland uit de eurozone, een aantasting van de Noordelijke landen door de eurocrisis, een ontsporing van het begrotingsdebat in de VS, China dat een harde landing maakt, de landbouwprijzen die door het dak schieten door de aanhoudende droogte in de VS,…

Dus laten we eerder positief stellen dat de Belgische economie in het beste geval in het derde en vierde kwartaal een nulgroei kent. In dat geval bedraagt de economische groei -0,2% in 2012. Begrotingsgewijs betekent dit dat de regering bijkomend op zoek moet naar ongeveer een miljard euro. Die oefening zal niet zo gemakkelijk zijn want er zullen meer fundamentele keuzes moeten gemaakt worden.

Besparen lijkt ons de enige oplossing aangezien tijdens deze legislatuur de belastingen al sterk verhoogd zijn en we in Europa al de hoogste belastingstarieven van allemaal hebben. De belastingen nog verder verhogen zal de Belgische economie helemaal wurgen. Besparen zal met het vooruitzicht van de gemeenteverkiezingen ook niet eenvoudig zijn. Het is wel de enige mogelijke oplossing. Uit internationale vergelijkingen blijkt immers dat ons overheidsapparaat nog heel wat ruimte heeft om te ontvetten.

Ook bedrijven bereiden zich best voor op deze nieuwe realiteit: de economie is duidelijk aan het vertragen en zo lang er geen betere oplossing voor de eurocrisis komt, is er weinig beterschap in zicht. Toch lijkt de situatie nu minder zorgwekkend dan de crisis van 2008-2009 toen de wereldeconomie vanuit de VS een hartinfarct kreeg.  Dit zullen we vermijden omdat de grote economieën in de VS en Duitsland nu een pak gezonder zijn dan in 2009.  Het zal er dan ook op aankomen voor bedrijven om hier zo slim mogelijk mee om te springen: inzetten op de markten en segmenten die wel nog groeien, de kosten onder controle houden, geen te optimistische prognoses hanteren…