Een nieuwe vorm van verloning dringt zich op

Deze kloof werd bestudeerd door de topman van Hay Group Belgium, Walter Janssens. Janssens vergeleek de lonen van de 25 tot 29 jarigen met de ervaren 55-plussers in vijf landen. Daaruit blijkt dat de oudere uitvoerende bedienden gemiddeld 35% duurder zijn voor de werkgever. In Frankrijk zijn ze 20% duurder, in Duitsland 18, in Nederland 17 en in Zweden zijn ze slechts 10% duurder dan hun jongere collega's. Bij de gespecialiseerde bedienden, loopt het verschil op tot 43%.

Niet van deze tijd

Het is logisch dat ervaring door meer loon wordt gecompenseerd. Maar in België gaat dat te ver. Gianni Duvillier, specialist arbeidsmarkt bij het Voka-kenniscentrum pleit voor een nieuw verloningsmodel.

Met het huidige systeem krijgen werknemers te weinig prikkels om nieuwe ervaringen op te doen. Ze zitten als het ware in een gouden kooi. Een aantal jaar geleden vaardigde Europa een verbod uit om leeftijd als criterium voor de loonevolutie in cao's te hanteren. Die opportuniteit werd bij ons echter niet gegrepen. Men heeft het criterium 'leeftijd' vervangen door anciënniteit.

Het eenheidsstatuut, dat voor juli 2013 geregeld moet zijn, biedt een nieuwe kans. Men kan bijvoorbeeld werken met een piekloonsysteem: een startende werknemer krijgt vlugger een hoger loon en de medewerker die het tegen het einde van zijn carrière wat kalmer aan wil doen, kan dat doen tegen een aangepast loon.

Competenties

Een goed alternatief criterium om de hoogte van lonen te bepalen is de evolutie van competenties. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Door het loon te laten afhangen van de ontwikkeling van competenties, wordt de werknemer automatisch gestimuleerd om voortdurend bij te leren en nieuwe ervaringen op te doen. Daarbij moeten keuzes gemaakt worden: wordt bijvoorbeeld de evolutie van de competenties beloond of het resultaat ervan? Dat zijn keuzes die de onderneming zelf moet kunnen maken of via sociaal overleg.

Maar door de overmaat aan collectieve automatismen zoals de automatische loonindexering en (anciënniteits)barema's hebben ondernemingen hier nauwelijks nog ruimte voor. Door die automatismen om te vormen tot meer flexibele systemen, kan die ruimte wel gecreëerd worden, zodat ondernemingen hun loonpolitiek bij de tijd kunnen brengen.