Arbeidsmarkt

Bedrijven hebben nood aan gemotiveerde en goed opgeleide medewerkers. Daarvoor moet er een betere afstemming en samenwerking komen tussen het onderwijs en bedrijfsleven.
Er dient ook voldoende instroom te zijn van arbeidskrachten zodat er geen tekorten ontstaan. Daarom ijvert Voka voor toekomstgerichte oplossingen, zoals een nieuw loopbaanconcept, een eenheidsstatuut, een dynamische loonvorming en actief arbeidsmarktbeleid.

Knelpunteconomie

Onze bedrijven kampen met verschillende problemen. De Vlaamse arbeidsmarkt gaat gebukt onder een structurele krapte die nog enigszins versluierd blijft door de crisis. Niettemin kampen onze bedrijven met een knelpunteneconomie waarin tegen 2015 450.000 vacatures moeten worden ingevuld. Aan talent geraken wordt meer en meer een probleem, aan de juiste talenten geraken nog moeilijker (kwaliteitschaarste).

Deze structurele krapte verhoogt de loondruk, schept arbeidsorganisatorische problemen en belemmert doorgroei van de bedrijven. Opdrachten moeten worden geweigerd want men krijgt ze niet gedaan. Het gebrek aan voldoende gekwalificeerd personeel zet ook een rem op mogelijke investeringen.

Fout arbeidsmarktbeleid

Een en ander heeft te maken met de niet altijd even goed gelukte aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, met ongekwalificeerde uitstroom als meest kwalijke gevolg. Ons grotendeels passief arbeidsmarktbeleid met oneindige werkloosheidsuitkeringen is debet aan een weinig geactiveerd aanbod van arbeid. Het ontbreken van een loopbaanvisie zadelt de maatschappij op met vervroegde uittrede en een eindeloopbaanproblematiek. Niet-werken wordt aangemoedigd.

Het verouderd onderscheid tussen arbeiders en bedienden bemoeilijkt de talentallocatie. De solidariteit spreekt mensen niet aan op hun verantwoordelijkheid voor keuzes in de eigen loopbaan. Dit hangt samen met het verouderd loopbaanmodel: een job voor het leven beschermd door een duur ontslagrecht, met als sluitstuk het brugpensioen als gemakkelijkheidsoplossing waardoor de werkzaamheidsgraad structureel ondermaats blijft. 

Loonkostenhandicap

Ook de loonvorming speelt de Vlaamse ondernemingen parten. In deze spreekt de blijvende loonkostenhandicap voor zich. Dit fnuikt de vraag naar arbeid en jobcreatie. Erger nog, delokalisatie loert om de hoek. De loonwig spreekt dan weer boekdelen voor wat betreft de hoge lasten op arbeid: arbeid in België is niet alleen duur, maar loont ook niet echt voor de medewerkers.

Bovendien hebben niet alle ondernemingen dezelfde problemen. Zo lijden bijvoorbeeld exportgerichte bedrijven in concurrentie met buitenlandse bedrijven meer onder de Belgische loonkostenhandicap dan collega-bedrijven die op onze binnenlandse markt actief zijn. Vaak wordt als oplossing echter eenheidsworst voor alle bedrijven uit alle sectoren in heel het land geserveerd. Differentiatie is nochtans vereist omdat verschillende noden en mogelijkheden van onze bedrijven een verschillend antwoord vragen.

Air

Dit moet dus veel beter. Voka heeft een aantal voorstellen. Deze voorstellen zijn gebaseerd op het arbeidsmarktconcept flexicurity (Deens model). Ze pompen meteen ook 'AIR' in onze arbeidsmarkt:

• Ambitie om autonoom de loopbaan in eigen handen te nemen. Autonomie ook voor de bedrijven om de geëigende oplossing voor hun probleem te kunnen kiezen.
• Innovatie vraagt om het juiste talent op de juiste plaats. Factoren die de mobiliteit daartoe hinderen moeten worden geëlimineerd. Dit vraagt ook innovatie van de loonvorming en responsabilisering voor levenslang leren.
• Responsabilisering, uitgaan van rechten, maar ook van plichten, met accountability voor de eigen keuze.

Mogelijke oplossingen

• Flexizekerheid
• Eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden
• Actief arbeidsmarktbeleid
• Levenslang leren
• Concurrentiële lonen

Wat doet Voka

Een groot deel van de oplossingen situeren zich op het federaal bevoegdheidsniveau. Onder druk van Voka worden de pensioenen hervormd, de werkloosheidsverzekering bijgestuurd, …

Intussen breekt Voka toekomstgericht een lans voor een loopbaangerichte aanpak. Naar aanleiding van de Rentrée 2011 sprak ondernemend Vlaanderen zich immers massaal (82%) uit voor het uitwerken van een loopbaanbeleid met nieuwe rechten en plichten.

Het loopbaanbeleid dat dit concept uitrolt moet uiteraard bijdragen tot volgende cruciale macrodoelstellingen:

• Een hogere participatie- en werkzaamheidsgraad met langere loopbanen opdat de vraag naar arbeid en de financiering van onze sociale zekerheid kan ingelost worden;
• Een hogere inzetbaarheid (ook wel employability) van alle mensen en hierdoor ook een vlottere matching tussen vraag en aanbod, zowel binnen de ondernemingen alsook op de arbeidsmarkt;
• Een vlottere transitie op de arbeidsmarkt mogelijk maken tussen de diverse socio-economische posities die men kan innemen (werkloos, werkend, lerend, verzorgend…) die finaal leidt tot het toelaten dat meer mensen langer werken in plaats van vroegtijdig te stoppen;
• Met als resultaat een wendbare economie waardoor onze ondernemingen competitief en slagkrachtig blijven.

Concreet zet Vlaanderen in de periode 2012-13 in op het voorkomen en remediëren van ongekwalificeerde uitstroom en op langer werken. Dat is allemaal afgesproken in het Vlaams Loopbaanakkoord dat door Voka is onderhandeld.

Zie ook de Voka-studie rond de actieve talentenmarkt. In deze studie beschrijft Voka wat ondernemingen zelf kunnen doen om de aankomende schaarste op de arbeidsmarkt aan te pakken en om talent te ontwikkelen. De studie bekijkt ook hoe een eigentijdse arbeidsmarkt moet functioneren en aan welke voorwaarden ze moet voldoen om iedereen aan het werk te zetten.