Vlaanderen hinkt achterop in het halen van de eigen doelstellingen rond ondernemerschap. Er zijn nog te eigen starters en snelgroeiende ondernemingen, en de perceptie van ondernemerschap ligt nog laag. Dat blijkt uit de VRIND-cijfers.
Het Pact 2020 bevat een aantal strategische doelstellingen op alle domeinen van het maatschappelijk leven, telkens met streefdatum 2020. Ook in verband met ondernemerschap worden doelstellingen geformuleerd.
Jaarlijks wordt de evolutie daarvan in Vlaanderen opgelijst in de VRIND-publicatie (Vlaamse regionale Indicatoren). De jongste editie kwam begin oktober uit. Sommige gegevens, bijvoorbeeld met betrekking tot het doorgroeiend ondernemerschap, kennen spijtig genoeg nog wat vertraging.
Zit Vlaanderen op koers om zijn ondernemerschapsdoelstellingen te realiseren? Dit kan spijtig genoeg nog niet worden afgeleid uit de vrijgekomen gegevens. De effecten van de economische crisis spelen wat parten. Het is dus te vroeg voor definitieve conclusies. Maar dat de volgende jaren nog veel structurele verbetering nodig is om een Europese toppositie in te nemen is overduidelijk.
1. Startend ondernemerschap
Wat zegt het Pact 2020? Het aantal ondernemingen in Vlaanderen stijgt zodat we in 2020 even goed scoren als de top-5 regio’s in Europa. Jonge starters worden aangemoedigd zodat de oprichtingsratio stijgt. Het ondernemerschap bij vrouwen, allochtonen en ouderen neemt toe tot een niveau dat evenredig is met hun aanwezigheid in de maatschappij
Wat blijkt? Wat het startend ondernemerschap betreft was 2010 iets positiever dan 2009. Maar dat was dan ook het crisisjaar. De oprichtingsratio - d.i. de verhouding tussen het aantal oprichtingsakten in een bepaald jaar en het aantal bestaande ondernemingen bij de aanvang van dat jaar - ligt met 7,4 % nog wel beduidend lager dan in de periode van hoogconjunctuur 2006-2008. Het is nog te vroeg om in te schatten of deze graadmeter een structurele toename kent. Positief is wel dat de netto-groeiratio – het aantal oprichtingen van bedrijven verminderd met het aantal uittredingen, uitgedrukt in % van het aantal bestaande bedrijven bij de aanvang van het jaar - 1,9 % bedroeg in 2010. Een half procentpunt hoger dan in 2009.
Het aandeel van de kansengroepen in de niet-loontrekkende beroepsbevolking is nog lager dan hun respectievelijke bevolkingsaandeel. Het aandeel 50-plussers in het totaal van de ondernemers neemt wel stelselmatig toe. Hetgeen ook niet verwondert gegeven de vergrijzing van de bevolking. Opvallend is echter dat het aandeel vrouwen weliswaar lichtjes stijgt in vergelijking met 2008. Maar dit aandeel ligt met 35 % nog beduidend onder het niveau van 1999 (39 %). Het aandeel van de niet-Belgen in het totaal aantal zelfstandigen blijft stijgen. Het bedroeg in 2009 5,7 %.
2. Doorgroeiende ondernemingen
Wat zegt het Pact 2020? In 2020 is er meer doorgroei van bestaande ondernemingen.
Wat blijkt? De slechte economische situatie leidde in 2009 tot een vermindering van het aantal “gazellen”, dit zijn snelgroeiende ondernemingen, in de categorie van middelgrote ondernemingen. Hun aandeel bedroeg in 2009 7 %, tegenover nog 10 % in het voorgaande jaar. Hier speelt de economische conjunctuur duidelijk parten.
Het pact 2020 voorziet tevens in een toename van de overlevingskansen van ondernemingen. Ook dat lijkt nog niet echt het geval te zijn. In 2010 waren 72 % van de ondernemingen die 5 jaar voordien opgericht waren nog actief. Het jaar voordien waren dat 75 % van de ondernemingen die 5 jaar voordien opgericht waren.
3. Perceptie over ondernemerschap
Wat zegt het Pact 2020? Tegen 2020 kent Vlaanderen een sterke ondernemerscultuur, stijgt het ondernemerschap en de waardering ervoor aanzienlijk.
Wat blijkt? De perceptie over ondernemerschap ligt in Vlaanderen laag. Nog steeds. In 2009 achtte slechts 50 % van de bevolking een carrière als ondernemer wenselijk. Duidelijk minder dan in Europa (57%). Het verschil met het Europese gemiddelde loopt nog op indien gepeild wordt naar de inschatting van status en respect voor nieuwe ondernemers. Bijna de helft van de Vlamingen antwoordt hier positief. In Europa ligt dit percentage met 70 % echter veel hoger. Vlaanderen is hekkensluiter ter zake. Hier dringt zich een echte cultuurverandering op.
Wordt vervolgd.
Auteur : Karl Collaerts, Voka-Kenniscentrum
Bron : groei@voka 13 - november 2011