Nieuws

Hoe de vergrijzing bekostigen?

Maar op concrete voorstellen is het in vele landen nog wachten.
Niet zo in Nederland. Daar adviseerde de Studiegroep Begrotingsruimte recent om in de
komende regeerperiode al voor 15 tot 18 miljard euro in te grijpen. “Om dit probleem op te lossen, zijn ingrijpende maatregelen en fundamentele hervormingen onvermijdelijk”, klinkt het.

De ambtenaren hadden van de politiek een duidelijke boodschap gekregen: bezuinigingsvarianten bedenken om de overheidsuitgaven terug te dringen. In één scenario moest op termijn telkens een besparing van minstens twintig procent gerealiseerd worden. Daarbij moest de kwaliteit van de dienstverlening zo goed mogelijk gevrijwaard blijven. Elk departement voerde een dergelijke ‘heroverwegingsoefening’ door. Ze zetten de bakens uit voor het maatschappelijk debat in de aanloop naar de Nederlandse parlementsverkiezingen. De ambtenaren slaagden alvast in dat laatste opzet. Hun voorstellen creëren een duidelijke sense of urgency en stof tot discussie.
We doen een greep uit de voorgestelde maatregelen. De reeds aangekondigde verhoging van de pensioenleeftijd tot 67 jaar moet sneller dan voorzien ingevoerd worden. Op werkloosheidsuitkeringen wordt structureel bespaard. De basisvariant gaat uit van een werkloosheidsduur van één jaar. Een voorstel beperkt de arbeidsongeschiktheid tot vijf jaar als ze niet beroepsgerelateerd is. Provincies en waterschappen (vergelijkbaar met intercommunales voor waterbeheer) kunnen geschrapt worden of alleszins aanzienlijk verminderd. Een schaalvergroting van gemeenten is aan de orde: de bestaande 430 gemeenten zouden omgevormd kunnen worden tot 25 à 30 regio-gemeenten. De werkgroep overweegt om het aantal politieke ambtsdragers te verminderen van 13.000 tot 1.650 à 5.000 (door provincies af te schaffen of provincies en gemeenten te vergroten). De ambtenaren voorzien een aanzienlijke productiviteitsstijging in het onderwijs door bijvoorbeeld kortere maar intensievere opleidingen. Hogescholen en universiteiten die niet voldoende efficiënt werken, kunnen gekort worden in hun middelen.

keuzes

Ook retributiestijgingen behoren tot de voorstellen: voor sommige studies wordt meer collegegeld gevraagd. Zorggebruikers zullen meer zelf moeten betalen. Dat geldt ook voor reizigers tijdens de spitsuren, automobilisten zowel als trein- en busreizigers. Die laatsten kunnen ook meer rechtstreeks bijdragen aan het onderhoud van het spoor.
Die scenario’s concretiseren op korte termijn de te nemen maatschappelijke keuzes. Daarover zal het maatschappelijk debat gaan. De studiegroep wijst er wel op dat maatschappelijke doelstellingen, zoals het realiseren van gezonde overheidsfinanciën of gewenste infrastructuurinvesteringen ook belangrijk zijn. Alles heeft een prijs. De besparingsoefening verduidelijkt ook dat in het volgende decennium niet alle heil meer verwacht zal kunnen worden van de overheid. “De overheid moet meer oog hebben voor de zelfwerkzaamheid, de deskundigheid en de creativiteit in de samenleving”, luidt het. Maar de burger zal ook meer rechtstreeks aangesproken worden op zijn gedrag. Ten slotte zal men bij de besparingsoefeningen ook creatief moeten zijn. Niet de ‘kaasschaaf’ hanteren, maar bepaalde voorzieningen radicaal anders inrichten.

Auteur : Karl Collaerts
Bron : Vokatribune mei 2010